I Rzeczpospolita
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł jest aktualnie dopracowywany w Poczekalni . Jeśli możesz, oświetlenie dyskotekowe pomóż w jego poprawie . |
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi . Dokładniejsze informacje o tym, szkoły policealne co należy poprawić, meble być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
I Rzeczpospolita – współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzeczpospolitą, felgi obejmującego Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie , szkoły policealne a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski , szczawnica większej części Ukrainy , szczawnica dzisiejszej Białorusi , działki w szczawnicy Litwy , kosmetyka laserowa Łotwy oraz częściowo Estonii i Rosji , jaworki stosowana dla okresu od połowy XV w., studium policealne czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795 .
Po raz pierwszy nazwano Koronę Królestwa Polskiego Rzecząpospolitą w akcie wierności Maćka Borkowica złożonym królowi Kazimierzowi Wielkiemu 16 lutego 1358 w Sieradzu .
Za początek demokracji szlacheckiej najczęściej przyjmuje się rok 1454 , sypialnie w którym na mocy przywilejów nieszawskich szerokie kompetencje zdobyły sejmiki szlacheckie .
[ edytuj ] Kalendarium
- 1454 – Przywilej cerekwicko-nieszawski .
- 1454 – Powstanie w Prusach . Prusacy opanowali Gdańsk , aparaty cyfrowe Elbląg , podsłuchy Chełmno i inne miasta. Stany pruskie poddały się Polsce . Kazimierz Jagiellończyk wcielił Prusy do Korony Polskiej . Polska wypowiedziała wojnę Krzyżakom.
- 1454-1466 – Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim .
- 1454 – Zhołdowanie przez Polskę księstwa Oświęcimskiego .
- 1463 – Połączona flotylla Gdańska i Elbląga w sile 25 okrętów rozbiła na Zalewie Wiślanym flotę krzyżacką złożoną z 44 okrętów.
- 1492-1497 – Powstanie chłopskie na Podkarpaciu pod wodzą Muchy.
- 1492-1501 – Panowanie Jana Olbrachta .
- 1492-1506 – Panowanie Aleksandra Jagiellończyka w Wielkim Księstwie Litewskim .
- 1493 – Ustalenie się sejmu walnego ( król , stoły senat i izba poselska ).
- 1494 – Jan Olbracht kupił księstwo zatorskie .
- 1496 – Przywilej w Piotrkowie .
- 1497 – Wyprawa mołdawska Jana Olbrachta . Klęska w czasie odwrotu w lasach bukowińskich . Efektem było wyzwolenie Wołoszczyzny spod zwierzchnictwa polskiego .
- 1501-1506 – Panowanie Aleksandra Jagiellończyka w Polsce i na Litwie .
- 1501 – Unia mielnicka .
- 1506-1548 – Panowanie Zygmunta Starego .
- 1512-1522 – Wojna litewsko - rosyjska . Wojska rosyjskie zdobyły Smoleńsk .
- 1515 – Zjazd w Wiedniu .
- 1519-1521 – Wojna z zakonem krzyżackim . Zakon poniósł klęskę (w 1521 zawarto 4-letni rozejm).
- 1522 – Pięcioletni rozejm z Rosją , opony przedłużony następnie do 1533.
- 1525 – Traktat krakowski między Polską i Zakonem. Państwo krzyżackie stało się państwem świeckim, depilacja laserowa pozostającym w zależności lennej od Polski .
- 1525 – Hołd pruski .
- 1548-1572 – Panowanie Zygmunta Augusta , materace ostatniego z Jagiellonów .
- 1558-1582 – Wojna o Inflanty . Zajęcie przez wojska rosyjskie Narwy , szczawnica Dorpatu oraz zamków we wschodniej części Inflant.
- 1559 – Poddanie się stanów inflanckich Zygmuntowi Augustowi w zamian za obronę przed Rosją .
- 1561-1570 – Wojna inflancka (polsko-rosyjska).
- 1561 – Unia między Polską i Inflantami w Wilnie . Warunki: Kurlandia – lennem Polski, fotele z mazażem część Inflant przyłączona do Polski i Litwy .
- 1568-1569 – W Lublinie obradował sejm polski i sejm litewski nad sprawą unii polsko-litewskiej .
- 1569 – Zgodnie z uchwałą sejmu lubelskiego Zygmunt August wydał akt wcielenia do Korony województw: podlaskiego , monitoring wołyńskiego , aparaty cyfrowe bracławskiego .
- 1569 – Ściślejsze połączenie Prus Królewskich z Koroną .
- 1569 – Sejm lubelski uchwalił wcielenie Kijowszczyzny do Korony.
- 1569 – Unia lubelska .
- 1573 – Konfederacja warszawska .
- 1573 – Sejm elekcyjny . Wybór na tron polski Henryka Walezego , suknie ślubne brata króla francuskiego Karola IX .
- 1573-1574 – Panowanie Henryka Walezego.
- 1574 – Ucieczka króla do Francji na wieść o śmierci Karola IX .
- 1574-1576 – Bezkrólewie.
- 1575 – Wybór Anny Jagiellonki , szczawnica siostry Zygmunta Augusta , pozycjonowanie na króla Polski i przeznaczenie jej na męża księcia siedmiogrodzkiego Stefana Batorego .
- 1576-1586 – Panowanie Stefana Batorego.
- 1576-1577 – Wojna Rzeczypospolitej z Gdańskiem .
- 1578 – Utworzenie tzw. piechoty wybranieckiej .
- 1579-1582 – Wojny króla Stefana Batorego z Rosją .
- 1582 – Dziesięcioletni rozejm polsko-rosyjski w Jamie Zapolskim . Polska uzyskała: Połock i Wieliż oraz prawie całe Inflanty , kamery prócz Estonii i wysp Ozylii i Dagö .
- 1586-1587 – Bezkrólewie.
- 1587-1632 – Panowanie Zygmunta III Wazy .
- 1591-1593 – Powstanie Kosińskiego . Powstanie kozackie pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego , Szkoły policealne katowice objęło Ukrainę naddnieprzańską; stłumione przez właścicieli latyfundiów na Ukrainie.
- 1592-1599 – unia polsko-szwedzka .
- 1594-1596 – Powstanie kozackie pod wodzą Semena Nalewajki . Nosiło jak i poprzednie powstanie, mieszkania w szczawnicy charakter społeczny i narodowościowy. Wzięli w nim udział zarówno chłopi jak i mieszczanie uciskani przez magnaterię i szlachtę. Poza znaczną częścią Ukrainy powstanie objęło Białoruś . Hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski odniósł nad powstańcami zwycięstwo.
- 1596 – Unia z Kościołem katolickim. W Brześciu Litewskim część duchownych prawosławnych uznała prymat papieża. Powstał Kościół unicki, faty który stał się częścią Kościoła katolickiego w obrządku greckim.
- 1600 – Wybuch wojny ze Szwecją , szczawnica toczyła się w Inflantach , pozycjonowanie w 1601. Szwedzi dotarli do Dźwiny .
- 1604-1606 – Polska popierała Dymitra Samozwańca w Rosji . W 1606 wybuchło powstanie ludowe w Moskwie , meble stracono Dymitra i wymordowano załogę polską na Kremlu . Bojarzy osadzili na tronie Wasyla Szujskiego .
- 1605 – Wojska polskie pod wodzą Jana Karola Chodkiewicza odniosły zwycięstwo nad Szwedami pod Kircholmem . Polska odzyskała całe Inflanty .
- 1607-1611 – Udział Polaków w akcji Dymitra II Samozwańca . W 1606 Rzeczpospolita w obawie przed porozumieniem rosyjsko-szwedzkim podjęła zbrojną interwencję w Rosji .
- 1609-1611 – Oblężenie i zdobycie Smoleńska przez wojska polskie.
- 1610 – Zwycięstwo Stanisława Żółkiewskiego nad wojskiem rosyjskim pod Kłuszynem
- 1610 – Żółkiewski wkraczył do Moskwy .
- 1610-1612 – Interwencyjna wojna Polski z Rosją. Władysław (syn Zygmunta III ) został uznany carem . Załoga polska obsadziła Kreml . Pospolite ruszenie z udziałem mieszczan, w3 szlachty i Kozaków skierowało się na Moskwę. Odparły one wojska Chodkiewicza spieszące na odsiecz załodze polskiej w Moskwie. Załoga skapitulowała 22 października 1612 . Wkrótce sobór rosyjski wybrał carem Michała Romanowa .
- 1619 – Rozejm dywiliński z Rosją , meble zawarty na 14, f-185 roku. Ziemie: smoleńska , nieruchomości szczawnica czernihowska i siewierska pozostały przy Polsce. Zawarcie rozejmu oznaczało de facto wyrzeczenie się przez Polskę planu podboju Rosji.
- 1620 – Turcy zadali wojskom polskim klęskę pod Cecorą . W bitwie tej zginął Stanisław Żółkiewski.
- 1621 – Obrona Chocimia i pokój z Turcją . Wyprawa turecka wobec bohaterskiej obrony wojsk polskich zakończyła się niepowodzeniem. Pokój ustalił granice na Dniestrze , europa nie rozstrzygnął jednak sporów polsko-tureckich. Podczas obrony chocimskiej umarł Jan Karol Chodkiewicz jeden z najznakomitszych dowódców dawnej Polski .
- 1627 – Bitwa morska pod Oliwą w Zatoce Gdańskiej między flotą polską a szwedzką, Szczawnica nieruchomości zakończona zwycięstwem Polaków . Szwedzi odstąpili od blokady Gdańska .
- 1629 – Wojska Gustawa Adolfa poniosły dotkliwą klęskę pod Trzcianą .
- 1629 – Rozejm ze Szwecją w Starym Targu . W rękach Szwedów pozostały wszystkie porty z wyjątkiem Gdańska, Zakopane apartamenty Pucka i Królewca . Ponadto zatrzymali oni znaczną część Inflant na północ od Dźwiny . Uzyskali również prawo pobierania części ceł z handlu polskiego.
- 1630 – Powstanie kozacko-chłopskie na Ukrainie pod wodzą Tarasa Fedorowicza . Kozacki zryw powstańczy został poparty przez gnębionych chłopów ukraińskich, opony zimowe nie osiągną jednak większego zasięgu. Hetman Stanisław Koniecpolski narzucił Kozakom ugodę, w1 przyznając drobne korzyści.
- 1632-1648 – Panowanie Władysława IV .
- 1632-1634 – Wojna z Rosją . Wojna zakończyła się pokojem w Polanowie , Telefony który potwierdził warunki rozejmu dywilińskiego. Polska zatrzymała ziemię: smoleńską , reksa czernihowską i siewierską. Władysław IV zrezygnował z pretensji do tronu rosyjskiego.
- 1635 – Rozejm w Sztumskiej Wsi ze Szwecją. Szwedzi wycofali swe wojska z twierdz na wybrzeżu pruskim i zrezygnowali z pobierania ceł z handlu polskiego.
- 1637 – Śmierć Bogusława XIV , ewery ostatniego księcia zachodniopomorskiego . Zajęcie Pomorza Zachodniego przez Szwecję. Wcielenie do Prus Królewskich okręgów lęborkiego i bytomskiego .
- 1637 – Powstanie kozackie pod wodzą Pawła Pawluka . Pod Kumejkami zaporożcy ponieśli klęskę.
- 1648 – Wybuch powstania na Ukrainie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego . Powstanie to na początku miało podłoże społeczne, rabaeberek jednak szybko zamieniło się w walkę zniewolonej narodowości o wyzwolenie polityczne. W bitwie pod Żółtymi Wodami wojska polskie pod wodzą Stefana Potockiego , aktualności syna hetmana wielkiego koronnego , pufka poniosły klęskę.
- 1648 – Bitwa pod Korsuniem . Chmielnicki uderzył na główne siły polskie dowodzone przez hetmanów Mikołaja Potockiego i Marcina Kalinowskiego i zadał im klęskę. Obaj hetmani dostali się do niewoli. Droga w głąb Rzeczypospolitej została otwarta.
- 1648 – Klęska regularnej armii polskiej i pocztów magnackich pod Piławcami .
- 1648-1668 – Panowanie Jana Kazimierza .
- 1649 – Wojna na Ukrainie . Oblężenie Zbaraża przez wojska kozacko- tatarskie . Otoczenie pod Zborowem wojsk królewskich, spieszących z odsieczą Zbarażowi. Przekupienie przez króla polskiego chana Islam Gireja , który był przeciwnikiem powstania silnego państwa ukraińskiego.
- 1649 – Ugoda zborowska .
- 1651 – Powstanie chłopskie na Podhalu pod dowództwem Aleksandra Kostki Napierskiego . W przygotowaniu powstania brali udział emisariusze Chmielnickiego.
- 1651 – Bitwa pod Beresteczkiem . Armia polska (60 tys.)pod dowództwem Jana Kazimierza zadała klęskę wojskom kozackim (100 tys.). Bitwa ta jest uważana za jedno z największych zwycięstw w historii Polski.
- 1654 – Rada starszyzny kozackiej w Perejasławiu uchwaliła jednomyślnie zjednoczenie Ukrainy lewobrzeżnej z Rosją ( ugoda perejasławska ).
- 1654-1656 – Wojna polsko-rosyjska . Wojska rosyjskie zajęły Smoleńsk , Białoruś i część Litwy z Wilnem. Wojska kozackie, wspierane przez armię rosyjską otoczyły Lwów zajęły Lublin i doszły do Wisły (1655). Wobec najazdu szwedzkiego na Polskę (1655-1660) Rosja , przeciwna wzrostowi potęgi Szwecji , zawarła z Polską rozejm w Niemieży (1656) bez zmian terytorialnych i obiecała Polsce pomoc przeciwko Szwecji.
- 1655-1660 – Wojna polsko-szwedzka. Wojska szwedzkie w sile ok. 40 tys. żołnierzy wkroczyły do Wielkopolski i na Litwę . Kapitulacja wielkopolskiego pospolitego ruszenia pod Ujściem . Poddanie Szwedom Litwy przez Janusza Radziwiłła , wojewody wileńskiego. Kapitulacja Warszawy (1655 r. – IX) i Krakowa (1655 – X). Wojska koronne po klęskach pod Żarnowcem i Wojniczem przeszły na stronę Szwedów (1655 – X). Jan Kazimierz uszedł na Śląsk i uniwersałem wydanym w Opolu wezwał naród do walki ze Szwedami. Partyzantka chłopska na Podkarpaciu odebrała najeźdźcom Nowy Sącz . Obrona Częstochowy (19 XI – 27 XII 1655), jeden z licznych przejawów antyszwedzkiego oporu.
- 1655 – Zawiązanie konfederacji tyszowieckiej przeciw Szwedom przez hetmanów koronnych Stanisława Rewerę Potockiego i Stanisława Lanckorońskiego , którzy odstąpili Szwedów.
- 1656 – Bitwy pod Warszawą (VI-VII). Po trzydniowej bitwie, w której obok wojska wzięli udział również chłopi i mieszczanie, Jan Kazimierz zajął Warszawę (30 VI). Szwedzi, pomoc elektora brandenburskiego (w zamian za odstąpienie części Wielkopolski), po drugiej trzydniowej bitwie (28-30 VII) ponownie zajęli stolicę. Nowa okupacja trwała tylko kilka tygodni i nie wpłynęła na sytuację wojenną kraju.
- 1657 – Najazd ks. siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego na Polskę. Książę Rakoczy na czele wojsk siedmiogrodzkich i kozackich spustoszył Małopolskę i oswobodził garnizon szwedzki w Krakowie w kwietniu zaś połączywszy się z wojskami szwedzkimi rozpoczął pościg za wojskiem Stefana Czarnieckiego . Wkrótce jednak do Polski przybyły posiłki z Austrii a Rakoczego opuścił Karol X Gustaw udający się do Danii . W tej sytuacji Rakoczy rozpoczął szybki odwrót spod Warszawy na południowy wschód. Po przegranych bitwach z wojskiem polskim pod Magierowem i Czarnym Ostrowem oraz ucieczce posiłkujących go Kozaków , podpisał akt kapitulacji pod Międzybużem a większość jego żołnierzy Tatarzy zabrali w jasyr. Po powrocie do Siedmiogrodu został przez sułtana pozbawiony władzy.
- 1657 – Traktaty welawsko-bydgoskie . Polska zrzekła się lenna pruskiego .
- 1658 – Ugoda hadziacka zawarta przez Polskę po śmierci Chmielnickiego z częścią starszyzny kozackiej pod wodzą Iwana Wyhowskiego . Na mocy ugody województwa: kijowskie , bracławskie i czernihowskie , jako " Księstwo Ruskie ", pod wodzą hetmana kozackiego zatwierdzonego przez króla, miały być związane unią z Polską.
- 1658 – Zerwanie rozejmu przez Rosję . Jeszcze w trakcie rokowań działania wojenne wznowił książę Jurij Dołgoruki . Hetman polny litewski Wincenty Gosiewski wyparł go ze Żmudzi , ale 21 X poniósł klęskę pod Werkami , zadaną przez wojska rosyjskie kniazia Iwana Chowańskiego , i dostał się do niewoli. Do początków 1659 wojska rosyjskie zajęły Litwę aż po Podlasie , później rokowania z Moskwą przeplatały się z potyczkami i łupieniem kraju przez wojska rosyjskie. Warto dodać, że Rosja zawarła rozejm ze Szwecją, aby mieć rozwiązane ręce przed atakiem na Ukrainę .
- 1660 – Pokój ze Szwecją w Oliwie. Jan Kazimierz zrzekł się praw do tronu szwedzkiego, Polska utraciła na rzecz Szwecji większą część Inflant .
- 1660-1661 – Kampania wojenna przeciwko Rosji na Litwie i Białorusi . Na odsiecz ostatnim twierdzom na terenie Wlk. Ks. Litewskiego wyruszała armia Stefana Czarnieckiego i Pawła Sapiehy . Zastąpiła im drogę armia rosyjska dowodzona przez ks. Iwana Chowańskiego, ponosząc klęskę pod wsią Połonką (25 VI). Wojsko polsko-litewskie odrzuciło wojska carskie aż za Berezynę pod Połock (bitwy nad Basią i Drucią) oczyszczając do końca roku napastników z niemal całej Białorusi.
- 1660 – Ugoda cudnowska . We wrześniu wojsko polskie pod dowództwem Stanisława Potockiego i Jerzego Lubomiskiego pokonało na Wołyniu blisko 50-tysięczną armię moskiewską. Wobec tego i następnych zwycięstw Jerzy Chmielnicki uznał władzę Jana Kazimierza .
- 1661 – Bitwa pod Kuszlikami . Siły Polsko-Litewskie pokonały Armie Rosyjską.
- 1665-1666 – Rokosz Jerzego Lubomirskiego przeciw królowi Janowi II Kazimierzowi.
- 1667 – Rozejm andruszowski .
- 1669 – Pierwsze liberum veto – Kraków; poseł kijowski Adam Olizar .
- 1669 – Królem Polski został obrany Michał Korybut Wiśniowiecki .
- 1672 – Traktat w Buczaczu .
- 1673 – Bitwa pod Chocimiem .
- 1674 – Jan Sobieski królem Polski.
- 1683 – Bitwa pod Wiedniem .
- 1696 – Fryderyk August I , elektor saski królem Polski.
- 1699 – pokój w Karłowicach .
- 1705 – detronizacja Augusta II, królem Stanisław I .
- 1709 – August II ponownie królem Polski.
- 1733 – elekcja Augusta III na króla Polski.
- 1764 – elekcja Stanisława II na króla Polski.
- 1772 – I rozbiór Polski .
- 1791, 3 maja – Konstytucja 3 maja – nieudana próba reformy państwa.
- 1793 – II rozbiór Polski .
- 1794 – Insurekcja kościuszkowska .
- 1795 – III rozbiór Polski .
[ edytuj ] Zobacz też
- urzędy staropolskie
- historia Polski
- Polska w XVI wieku
- Polska w czasach saskich
- Polska w XVIII wieku
- Rzeczpospolita Obojga Narodów
- transport i podróże w I Rzeczypospolitej
- II Rzeczpospolita
- III Rzeczpospolita
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pieniądze są, będzie finał WOŚP |
|
Są pieniądze na finałowy koncert WOŚP we Wrocławiu. Organizatorzy poszukują gwiazdy, która wystąpi podczas Światełka do Nieba.
|
| Poseł PiS przechodzi do Polski XXI |
|
Poseł Andrzej Walkowiak zrezygnuje dziś z członkostwa w PiS. Z ustaleń serwisu internetowego tvp.info wynika, że Walkowiak wstąpi do koła poselskiego Polska XXI.
|
| Daleki widok z Sea Towers |
|
Do najwyższego budynku mieszkalnego w Polsce już wprowadzają się pierwsi mieszkańcy. Budowa dwóch wież Sea Towers - niezwykłego kompleksu, być może nowej wizytówki Gdańska, jest na finiszu.
|
| PiS ma pomysł na kryzys |
|
Prawo i Sprawiedliwość przedstawi dziś propozycje dotyczące działań w czasie kryzysu gospodarczego - zapowiedział w radiowej "Trójce" prezes PiS Jarosław Kaczyński. - Co uczynić, aby Polska gospodarka ucierpiała możliwie jak najmniej - dodał.
|
| Na połoninach wciąż zimno i wieje wiatr |
|
W Bieszczadach powyżej górnej granicy lasu w czwartek rano wiał silny wiatr, a termometry wskazywały 13 stopni mrozu - poinformował ratownik dyżurny bieszczadzkiej grupy GOPR, Andrzej Łukaszczuk.
|